Dünya borsalarında işlem gören hisselerin değeri, küresel ekonominin yeni bir resesyona doğru ilerlediği ve Euro bölgesi borç krizinin İtalya ile İspanya’yı da tehdit ettiği endişeleriyle bir haftada 2,5 trilyon dolardan fazla azaldı.

MSCI Bütün Ülkeler Dünya Endeksi’nden çıkan miktarın, kıyaslandığı takdirde Fransa ekonomisinin büyüklüğünün tamamına eşit olduğu ifade ediliyor. Kasım 2008′den bu yana en büyük haftalık düşüşü kaydetmeye hazırlanan endeksin bu haftaki kayıp oranı yüzde 8,6. ABD borsaları perşembe günü 2009 başında yaşanan finansal krizden bu yana görülen en yoğun satışlarla önemli düşüş kaydetti. S&P 500 ve Dow endeksleri yüzde 4′ün üzerinde düşerken, Nasdaq’taki düşüş yüzde 5′i geçti. Dün Japon Nikkei endeksi yüzde 3,72 düşerken diğer Asya borsaları yüzde 4′ten fazla düşüş kaydetti. Avrupa borsalarında dün gerileme azalarak da olsa devam etti. Dalgalı bir seyir izleyen Avrupa borsaları güne yüzde 3′ten fazla düşüşle başlarken gün içinde artıya geçse bile akşam saatlerinde tekrar geriledi. ABD’de beklenenden iyi gelen istihdam verisi de çift dipli resesyon kaygılarını yatıştıramadı. Dünyanın en büyük tahvil fonunu yöneten Pimco’nun CEO’su Muhammed El-Erian ABD hisse senedi piyasalarında yaşanan ve global finansal krizden bu yana görülen en sert satışlarda temelde 3 etkenin rol oynadığını söyledi. El-Erian, satışların, önümüzdeki haftalarda piyasaların yönünü belirleyecek 3 etkeni daha da güçlendirdiğini vurguladı. İlk olarak, ABD ekonomisinin yavaşlamakta olduğunun inkar edilemez bir gerçek haline geldiğini ifade eden El-Erian, bu durumun eksik istihdam, aşırı borç gibi yükler altındaki hane halkı üzerinde baskı oluşturduğunu vurguladı. İkinci etken olarak piyasaların politika yapıcıların ekonomiyi tekrar yüksek büyüme ve uygun istihdam oluşturmaya sokamayacaklarından endişe ettiklerini anlatan yönetici, üçüncü etken olarak ise Avrupa’yı gösterirken Avrupalı politika yapıcıların kararlı şekilde hareket edememelerinin Yunanistan, Portekiz ve İrlanda’da görülen borç krizinin şimdi İspanya ve İtalya gibi çok daha büyük ekonomilerini ve Avrupa bankacılık sistemini içine almaya yönelmesinin yatırımcıları endişelendirdiğini belirtti. El-Erian, bu 3 etkenin düzeltilmesi gerektiğini ve bunun daha iyi ekonomi politikaları izlenmesini gerektirdiğini vurguladı. El-Erian ayrıca, politika yapıcıların yukarı yönlü bir sürpriz yapmaları halinde piyasaların toparlanma kapasitesinin küçümsenmemesi gerektiğini, kenarda bekleyen çok fazla likidite olduğunu ifade etti.

PİYASA OYUNCULARI İMKB’DE MERKEZ’LE RESTLEŞİYOR

Küresel kayıpların yanı sıra Merkez Bankası’nın son iki günde aldığı kararların sorgulanmasının tetiklediği yabancı çıkışlarıyla İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) yüzde 5,16 düşüşle 56.265 puana geriledi. Dün bir ara düşüşü yüzde 6′yı aşan endeksin haftalık kaybı yüzde 9,68 oldu. Dolar 1,7480 liraya kadar yükseldiği gün içinde 1,73′ün altına inmesine rağmen 1,74 liradan kapandı. Tahvil faizi ise hafif artışla yüzde 8,52′ye yükseldi. İMKB’de ağırlıklı olarak yurtdışına bağlı hareketler gördüklerini söyleyen TEB Yatırım Araştırma Yetkilisi İbrahim Usul, “58.000′in altına inilmesiyle stop-loss amaçlı satışlar da var. Endeks yılın en düşük seviyelerine gevşedi. Stres global tarafta düşmeye başlarsa, içeride de fiyatların daha mantıklı seviyelerde oluşmaya başladığını görebiliriz.” dedi. İMKB’de fiyatların aşırı satım seviyesine geldiğini söyleyen Usul, 56.500′e yakın dengelenme olabileceğini aktardı.

Merkez Bankası’nın dün başladığı döviz satım ihalesinde tutarın piyasa beklentisinin oldukça altında 50 milyon dolar olarak belirlenmesi ve ardından yükselen kur ve faiz MB Başkanı Erdem Başçı’nın TL’de ilave değer kaybı halinde günlük döviz satım tutarının kademeli artabileceği ve yabancı para zorunlu karşılık oranında ilave indirim yapılabileceği açıklamalarıyla geriledi. Döviz satım ihalelerin ilk etapta 200-300 milyon dolar hatta 500 milyon dolara kadar gibi daha yüksek tutarlarda olmasını bekleyen bankacılar, MB’nin sözlü açıklamalar ile kurdaki oynaklığa müdahale etmeye çalıştığı görüşünde. Bankacılar, küresel piyasalardaki sert kayıpların da iç piyasada işlemlerde etkili olduğunu belirtirken kısa vadede kur üzerinde baskının devamının muhtemel olduğunu, yurt dışı piyasalardaki gelişmelerin de piyasada belirleyici olacağını öngörüyor.

KİM, NE YAPTI?

Çin ve Japonya’dan küresel görüşme çağrısı

Finans piyasalarında, Avrupa’daki borç krizinin kontrolden çıkmakta olduğuna ve ABD’nin yeniden resesyona girme riskine işaret eden satış dalgası üzerine Çin ve Japonya ekonomik krize karşı küresel işbirliği çağrısı yaptı. ABD’nin en büyük kreditörleri olan bu iki ülkenin çağrısı, Wall Street’in önceki gün yaşadığı sert düşüşün dün Asya borsalarında da tekrarlanmasıyla, bulaşma riskinin varlığına dikkat çekiyor. İşlemciler yenin, ihracatı zora sokan yükselişini durdurmak isteyen Japonya’nın dün de yen sattığını söyledi. Japonya Maliye Bakanı Yoshihiko Noda, küresel politika yapıcıların kur çarpıklıklarına, borç krizlerine ve ABD ekonomisine ilişkin kaygılara cevap vermeleri gerektiğini söyledi. Çin Dışişleri Bakanı Yang Jiechi de ABD’nin borç risklerinin tırmandığını ve küresel ekonomik tehlikelere karşı bütün ülkelerin işbirliğini artırmaları gerektiğini kaydetti.

Merkel ve Sarkozy borç krizini görüşecek

Almanya Başbakanı Angela Merkel ve Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, küresel piyasalardaki önemli gelişmeler üzerine telefon görüşmesi yapacak. Almanya başbakanlık bürosundan adını açıklamayan bir yetkili, Merkel ve Sarkozy’nin, ABD ekonomisindeki zayıf büyüme ve Euro Bölgesi’nin borç krizinin meydana getirdiği kaygıların uluslararası piyasaları sarsması nedeniyle bir telefon görüşmesi yapacağını bildirdi. Alman ARD televizyonu, görüşmeye İspanya Başbakanı Jose Luis Rodriguez Zapatero’nun katılacağını duyurdu. Bu arada Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy, Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Jean-Claude Trichet ile Euro Bölgesi’nde yaşanan borç krizini görüştü. Sarkozy, çarşamba ve perşembe günü Trichet’yi arayarak borç krizini ve uluslararası borsalardaki gelişmeleri değerlendirdi.

Financial Times: Risk hâlâ devam ediyor

İtalya, İspanya ve ABD’nin yaşadığı sıkıntının küresel krize yol açacağı endişesiyle borsalarda yaşanan deprem dünya basınında geniş yer buldu. New York Times, Reuters, Financial Times, Bloomberg gibi önde gelen medya kuruluşları krizi okuyucularına ilk haber olarak verdi. Borsalardaki düşüşü ‘Hisse senetleri daha fazla kayıp vermemek için direniyor’ başlığı ile duyuran Financial Times ise dünya çapındaki riskin hâlâ devam ettiğini kaydetti. Yatırımcıların, hükümetlerin tasarruf tedbirlerini sadece çöküşü yavaşlatacak tedbirler olarak gördüğünü yazan gazete, çöküşü ‘Kayıp temmuz borsaları vurdu’ şeklinde yorumladı. New York Times ise, Wall Street’in son iki yılın en kötü gününü yaşadığını, yatırımcıların ekonomik belirsizliğin devam edeceğini düşündüğü için borsaların daha da düşeceğini iddia etti.

Dünyanın en borçlu ülkesi Amerika

Şu anda dünyanın en büyük ekonomisi ABD, aynı zamanda dünyanın en borçlu ülkesi konumunda bulunuyor. IMF verilerine göre ABD, 15 trilyon 154 milyar dolarla dünyanın en çok borcuna sahipken, bu ülkeyi 13 trilyon 930 milyar dolarla Japonya, 2 trilyon 904 milyar dolarla Almanya, 2 trilyon 702 milyar dolarla İtalya ve 2 trilyon 483 milyar dolarla Fransa takip ediyor.

İlgili Haberler: