Cari işlemler açığı sorunu, topyekûn bir sorun. Faiz giderlerinden yabancı futbolculara ödenen paralara, mal ve hizmet üretim altyapımızdaki sorunlardan petrol ve doğalgaz ithalatına kadar…

Önceki gün bir televizyon kanalına konuşan Enerji Bakanı Taner Yıldız, Rusya’dan alınan doğalgazın fiyatının indirilmesiyle ilgili olarak şöyle diyordu: “Şimdiye kadar bizim hükümetimizden önce yapılan anlaşmaların orasını burasını düzenlemekle meşgul olduk. Bu indirim bizi Avrupa fiyatlarıyla aynı noktaya getiren bir indirim. Bizden önceki kontratlar gazı Avrupa fiyatlarından daha yükseğe almamıza neden oluyordu.”

Doğalgazda ithalata mecburduk, peki bu milletin paralarının böyle çarçur edilmesine de mecbur muyduk?

Başbakan Tayyip Erdoğan’ın “yerli otomobil” fikrine, otomotiv sektörünün belli bir kesimi hiç de sıcak bakmadı. Yıllardır yabancı markaların üretim ve pazarlamasını yapan kesimin piyasaya girecek yerli rakip için “Ne de güzel olur, hemen başlansın” demesini beklemiyorduk. Ve öyle de oldu. Destek verenler yok değil ama netice itibarıyla hâlâ somut bir adım atılamadı.

Toplam ihracatta “tarihi rekor” kırdığımızı söyleyip ithalatı pek görmediğimiz gibi, otomotiv sektörünün de ihracatına odaklanıp ithalatını gözden kaçırıyoruz.

Dün gazetelerde, Otomotiv Distribütörleri Derneği’nin (ODD) 2011 yılına ilişkin araç satış verilerinden derlenmiş lüks araç satışlarına ilişkin haberler vardı. Meğer, cari açığı frenlemesi beklenen ÖTV artışından lüks araç satışları etkilenmemiş.

Değerlendirmeye alınan 17 lüks otomobil markasının Türkiye’deki toplam satışı (hafif ticari Mercedes’ler dahil) adet olarak, 2008 yılında 24 bin 567 adet iken, 2009′da 29 bin 859′a, 2010 yılında 44 bin 167′ye ve geçen yıl da 53 bin 870′e ulaşmış. 2011′deki satışlar yüzde 22 artmış. Avrupa’daki krizin bizi de etkilemeye başladığı bir dönem için şaşırtıcı bir oran bu. Ve toplam yerli ve ithal oto satışındaki artışlardan (sırasıyla yüzde 15 ve yüzde 17) daha yüksek.

Dahası, Türkiye’de temsilciği olan ya da olmayan bazı lüks araçların satışı ODD kayıtlarına girmiyor. Bu tür satışları görmek için internette küçük bir gezinti bile yeterli. Mesela Anadolu’daki bir şehirden bir galericinin ilanı: “O km Rolls-Royce. Modeli Phantom. 725 bin Avro. Araç Almanya’dadır, yüklenmeye hazırdır, istenilen zaman getirilir”. Bu sadece biri.

Türkiye’nin bu kadar lüks aracı kaldıracak zenginlikte olduğunu ben düşünmüyorum. Siz düşünür müsünüz bilmem. Bu lüks otomobillerden bazılarına ödenen parayla küçük veya orta boy birer tesis kurulabilir, insanlara iş, memlekete daha fazla üretim imkânı sağlanabilir.

Türkiye’de böyle de, dünyada farklı mı? Bazı ülkeler için evet demek zor. Sebebine gelince. Mesela Rolls-Royce, ODD verilerinde görünmeyen bir marka. Ve 2011 yılında dünya genelindeki 3.558 adetlik satışıyla 107 yıllık tarihinin rekorunu kırmış. Çin, ABD’yi geride bırakıp Rolls-Royce’un en büyük alıcısı haline gelmiş. Geçen yıl Rusya’daki satışlarını ikiye katlayan şirket, ilginçtir Almanya’da da pazarını yüzde 100 büyütmüş. Bizim oto galerilerinin sattığı Rolls-Royce’lar da Almanya’nın hesabına yazılıyor olsa gerek.

2011′de Türkiye’de satılan toplam 593 bin adet (2010′da 510 bin) otomobilden 414 bini (2010′da 354 bin) ithal. Bu dönemde ihraç edilen otomobil sayısı ise 443 bin (2010′da 440 bin).

Gelelim son cari açık rakamına. Merkez Bankası, önceki gün açıkladı; kasım ayı cari açık tutarı 5,19 milyar dolar. Ocak-kasım dönemindeki açık 70,24 milyar, kasım itibarıyla son bir yıllık rakam da 77,82 milyar dolar. Her zamanki gibi, en önemli sebebi dış ticaret açığı.

İşin sevindirici yanı, cari açıktaki büyümenin hız kesmiş olması. Ancak büyümenin de buna paralel olarak ivme kaybetmesi bekleniyor. Hem çok hızlı büyüyen, hem cari fazla veren ülkeler bile var iken, biz nedense uzun yıllardan beri cari dengeye bağlı iniş ve çıkışlar yaşıyoruz. Sebep çok. Yeri gelmişken ikisine dikkat çekelim istedik.

Şimdi Türkiye, bir süredir üzerinde çalışılan, cari açığı azaltmaya dönük teşviklerin açıklanmasına odaklanmış, bekliyor.

Kadir Dikbaş – Zaman

İlgili Haberler: