Son bir haftadır dünya piyasaları petrolle yatıp, petrolle kalkıyor. Bu tür jeopolitik gerginliklerde, altın fiyat yükselişiyle öne çıkardı. Ama şimdi bölgenin de özelliğiyle petrol ön plana çıktı. Peki gümüşe ne oluyor?

Gümüş, geçen yılın eylül ayından, altınla girdiği fiyat yarışında, son haftalardaki artan fiyatıyla altının önünde koşuyor. Altında ise üç yıllık fiyat maratonu sonrası, dış piyasada performans düşüklüğü gözleniyor.

Petrol fiyatlarında kısa süredeki çarpıcı fiyat yükselişi; Libya özelinde ve diğer Kuzey Afrika ülkelerindeki iç karışıklıkların, bölgeden petrol sevkiyatındaki aksamalardan kaynaklanıyor. Libya lideri Muammer Kaddafi’nin, ülkesindeki muhalif ayaklanmalara karşı askeri güç kullanması, tedirginlikleri daha da artırınca, günlük 1 milyon 600 bin varillik üretimde yüzde 25′lik düşüş olduğu söyleniyor. Dünyada günlük petrol üretimi 86 milyon varil. Bu üretimin sadece yüzde 2′sini Libya karşılıyor. Yaklaşık 400 bin varil üretim eksikliği ile petrol fiyatının 18 dolarlık artışla 118 dolar/varile ulaşması, fiyatın spekülasyon ağırlıklı olduğunu gösteriyor. Amerika Birleşik Devletleri, 2003 yılında Irak’a savaş açtığında, Irak bu bölgenin en çok petrol üreten ülkesi olmasına rağmen, petrol fiyatı 37 dolar/varile yükselmişti. Daha sonra da 25 dolar/varile geriledi.

Tunus ve Mısır’daki halk ayaklanmaları çok kısa sürede atlatıldı. Piyasalar üzerindeki olumsuz etkisi de azaldı. Kısa süre sonra Libya’da da jeopolitik gerginlik, Kaddafi’nin lehine veya aleyhine sonuçlandığında, ülkelerdeki petrol üretimi yeniden eski haline dönecektir. Ayrıca, olayların daha da yayılması ve şiddetlenmesi halinde de Petrol İhraç Eden Ülkeler Teşkilatı (OPEC), petrol üretimini artırabilir. Bu sayede petrol fiyatındaki artışın önüne geçilebilir.

Bazı çevrelerce ülke yönetimine karşı ayaklanmaların, Suudi Arabistan ve İran’a da sıçrayabileceği söyleniyor. Bunlar dünya ekonomisi için, daha fazla riskler oluşturur. Böyle bir gelişme global finansal krizin etkisinden kurtulma çabasındaki dünya ekonomisine büyük zararlar verir. Para piyasalarında her zaman, jeopolitik gelişmelerden oluşan gerginlikleri giderecek çözüm yolu bulunur.

Gümüş piyasalarındaki gelişmeler çok farklı değil. ABD ve İngiltere merkezli iki yatırım bankasının geçen yılın son çeyreğinde gümüş fiyatının 20 dolar/onstan, 30 dolar/onsa yükselmesinde etkili olduğu söyleniyor. Ayrıca, söz konusu bankaların spekülatif işlemleri ve yorumları, altın fiyatını pahalı bulan Avustralyalı, Kanadalı ve ABD’li küçük yatırımcıları gümüş almaya yöneltti. Bu ülkelerde, bizdeki cumhuriyet altını talebi gibi, halkın bankalardan altına göre oldukça ucuz olan gümüş sikke aldığı haberleri geliyor. Bu ülke darphanelerinde son aylarda gümüş sikke basımında aşırı yoğunluk olduğu konuşuluyor. Bizde gümüş; yatırımdan ziyade, ev eşyası ve takı şeklinde kullanılıyor. Son aylarda küçük gramajlı gümüş külçeler üretildi. Ancak alım satımının yaygınlaşması zaman alacak.

Son 10 gündeki ülke ve bölge bazlı jeopolitik gerginliklerde petrolde (100′den 115 dolar/varile) yüzde 15′lik, gümüşte (30′dan 34 dolar/onsa) yüzde 11′lik fiyat artışına rağmen, altında (1.365′ten 1.415 dolar/onsa) sadece yüzde 3,5′luk fiyat artışı olması, altın fiyatının doyuma ulaştığını gösteriyor. Kısacası gümüş altına fark attı.

Uzun yıllardan beri altınla gümüş arasındaki fiyat farkı 50-60 kattır. 1980 yılında ise bu fark 17 kata kadar indi. (Altın 850 dolar/ons – gümüş 50 dolar/ons) Bugünlerde ise fark 43 kat. Belki aradaki fark biraz daha düşebilir. Ancak yatırımlarda altın her zaman, gümüşe göre daha çok tercih edilir.

M. Ali Yıldırımtürk – ZAMAN

İlgili Haberler: