İyi mi, kötü mü bilmem. Ancak ben nadiren rüya görürüm. Görünce de en akla ziyan olanını. Dün gece de adrenalini yüksek bir rüya gördüm.

Japonya’da hızlı trene binmek için istasyona giriyorum. Garip bir görevli, uzaktan işaret ederek kendisine doğru yaklaşmamı istiyordu. Meğer bu bir robot hostes. İnanması güç, gösterdiği yer, tam da elimdeki bilette yazan yer.

İnsandan tasarruf etmek için ‘robotlaşmayı’ anladık da, nerede oturup bekleyeceğimizi gösterecek bir hostese ne gerek var? Ayrıca sonunda bu bir alet. Beklenmedik anda programlar karışır da, bir canavara dönerse, mesela, ‘ensemden sıkıp boğarsa!’ diye de insanın ödü patlıyor. Bu tehlike bir yana, oturacak yeri göstermek için Japonya’da bir hostesin olması gayet normal. Çünkü bu bir kültür ve demografi meselesi. Japonya’da bankamatik başında da genelde bir hostes bayan sürekli bekler. Yaşlı insanlar kolayca paramatiği kullanamazlar diye. Keza büyük alışveriş merkezlerinde de asansör muavin-hostes vardır. ‘Siz nerede ineceksiniz’ diye soran.

Peki, robot benim ve diğerlerinin yerini nereden biliyordu? Demek ki, elimdeki bilette elektronik bir iletken olmalı, robot efendinin sensörleri de uzaktan elimdeki biletle çoktan iletişime geçmiş olmalı.

Şaşkınlık içinde yerime oturup, robotu seyre daldım. İşte şimdi de bir başkasına yönelmiş, ona oturacağı yeri işaret ediyor. Bu arada her nasılsa ‘Robot’un kayıtlarına göre bu kişinin oturup bekleyeceği varsayılan yerde koltuk yok. Ancak robot ona başka yer göstermedi. Belli ki ısrarla kayıtlarındaki koordinatlara oturtacaktı. Robot, yakındaki koltuğu almak üzere davrandı. Maalesef yere sabitlenmiş olan ağır bir koltuğu gürültü ile kopartıp, korkudan küçük dilini çoktan yutmuş olarak bakakalan adama ‘oturmasını’ işaret etti. Bu, robotta işlerin yolunda gitmediğine mi işaret ediyordu?

Meğer zaten her ihtimale karşı robot gözetleyen görevliler vardı da, son hareketini yapamadan bir eli havada, bir adımı önde olduğu halde anında uzaktan kumanda ile dondurdular. Öyle ya, bir cana zarar gelse, vicdan azabı bir yana, bunun mahkemelerdeki ceremesi o şirketi çökertmeye yeter de artar bile. Tam rahat bir nefes almışken, bir de ne göreyim, robot ‘hadi canım sen de!’ dercesine ilerlemeye, yolcuların salona indiği merdivenlere tırmanmaya başladı. Birkaç merdiven sonra ise yolun ortasına öylece oturdu. Yoruldu mu, küstü mü, doğrusu bilemedim. Ancak biraz sonra robotun üstünü başını elleyip, kalbini, göğsünü, gözünü yokladığını fark ettim. ‘Ya ben bugün kendimi tanıyamıyorum’ der gibi bir hali vardı.

Zaten çok geçmeden ağzından adeta bir nehir gibi katran fışkırmaya başladı. Bir lahzada her taraf o korkunç katımsı sıvıyla doluverdi. Yatağımdan fırladığımda en son kendimi bir ağaca tırmanırken hatırlıyorum. Altta bir sürü çelimsiz ve pek de korkutucu olmayan köpeklerden kendimi savunurken tırmanmışım.

Tabii, rüyada trene binmek, robot tarafından ağırlanmak, ağaca tırmanmak vs. ne anlama gelir bilemem. Ancak benim şuuraltımda neler olup bitiyor ki, böyle bir rüya gördüm?

Açıkçası son aylarda akademik araştırmalarımı ‘nüfus, demografik yapı ve kalkınma’ konularına kaydırmış durumdayım. Bu çağda insanlığın kaderini şekillendirecek amillerin başında bu geliyor. İnsanların ömrü uzarken, doğurganlık düşüyor. Nüfusu yaşlandıran esas olgu ise yaşlananlardan ziyade, doğmayanlar. Acaba kaynakları insan ömrünü uzatmak için harcamak yerine, insanları evlenmeye, aile olmaya, anne olmaya, çocuk büyütmenin erdemine ve hazzına hazırlamaya çalışmak daha akılcı değil mi? ‘Yaşlılardan ne istiyorsun’ diye eleştirmeyin. Japonya’da şehrin parklarında ‘Hayattan lezzet alamıyorum. Kimsem de yok, çaresizim. Ölmek istiyor, ancak ölemiyorum’ diye feryat eden biçare yaşlıları göreydiniz, bana hak verirdiniz.

Şimdi Japonya, robotik alanına müthiş kaynaklar ayırarak, bir yandan ölmeyenlerin, öte yandan da doğmayanların işini makinelere yaptırma arayışına girmiş durumda.

Şimdilik rüyamda da olsa robotlar çağına hazırlanıyorum. i.ozturk@zaman.com.tr

İlgili Haberler: