2011 yılında alınan konut ruhsat sayısında ise yüzde 10’luk artış öngörüsüne karşın yüzde 25’lik bir küçülme yaşandı. Bu küçülmeye 2011 yılı ilk çeyrek dönemde gerçekleşmesi öngörülen ruhsatların 2010 yılı 4. çeyrek döneminde alınması yol açtı.

2011 yılında inşaat sektöründeki istihdam, 1,91 milyon kişi ile tarihi zirvesine ulaşırken, toplam istihdam içindeki payı da yüzde 7,7’ye kadar çıktı.

2012 yılında inşaat sektörü istihdamının göreceli yüksek kalmaya devam edeceği bekleniyor.

2011 yıl sonunda, 570-580 bin adet yapı ruhsatı verilmesi beklenirken, konut satışı beklentisi de 450 bin adet. Kasım sonunda yüzde 22 artışla 74 milyar liraya ulaşan konut kredilerinin yıl sonunda 75 milyar lira olması bekleniyor.

Ticari gayrimenkul yatırımlarında büyüme de; 2011 yılı için yüzde 8-10’luk öngörünün üst sınırında, yüzde 10 olarak gerçekleşti. Ticari gayrimenkul yatırımlarında büyüme de 2011 yılı için öngörülerin üst sınırında yüzde 10 olarak gerçekleşti.

Konut kredileri 2010 yıl sonunda 60,8 milyar lira, 2011 yılı kasım sonu itibariyle 74 milyar lira olurken, yıl sonu beklentisi 75 milyar lira.

Yabancıların gayrimenkul net alımları: 2010 yılında 2,5 milyar dolar iken, 2011 yılı ilk 9 ayında, 2010 aynı dönemine göre yüzde 19 gerileme ile 1,5 milyar dolar oldu. Yıl sonu beklentisi 2 milyar dolar.

Bu veriler gösteriyor ki konut ve inşaat sektörü dünyada birçok ülkede ekonomik krizin etkilerinin sürdüğü bir ortamda bile Türkiye’de lokomotif sektör olmaya 2011 yılında da devam etti.

Gayrimenkul sektörü, cari açığı büyütmeden büyüyen ve girdileri yaklaşık yüzde 100 Türk malı olan tek sektör olarak da ön plana çıkıyor.

2012’de inşaat-gayrimenkul sektöründe yüzde 5-6 oranında ılımlı büyüme, konut yapı ruhsatlarında ise yüzde 5-10 arasında bir artış öngörülüyor.

2011 yılı ABD konut ve ticari gayrimenkul piyasası için “zayıf” ve “durağan”, aynı dönem ABD ve AB inşaat sektörü faaliyetleri için ise “zayıf” olarak yorumlanırken, dünya gayrimenkul piyasalarında 2012 öngörüleri ise gelişmiş ülkelerde konut piyasasının baskı altında kalmaya devam edeceği, gelişmiş ülkelerde ticari gayrimenkul finansman olanaklarının sınırlı kalacağı, gelişen ülkeler gayrimenkul piyasalarındaki aşırı ısınmaya ve fiyat balonlarına karşı kontrollü soğutma olacağı yönünde.

Türkiye’de gayrimenkul varlık fiyatları seviyesi ve finansal kurumların taşıdıkları yükümlülükler itibari ile balon riski öngörülmüyor.

Bankaların konut kredisi kullandırma eğilimlerinde yavaşlama beklentisi ve üreticilerin tüketiciye yönelik devam eden kampanyalarının da etkili olacağı 2012 yılında konut talebinde sınırlı artış beklenirken, yabancılara konut satışı düzenlemesi ile birlikte konutta ilave talebin oluşacağı düşünülüyor.

2011 yılı için hızlı ekonomik büyümeye bağlı olarak yeni ofis kiralama talebinde artış özellikle A sınıfı ofislerde boşluk oranlarında gerileme ve kiralarda yeniden sınırlı ölçüde artış, yabancı şirketlerin talebinde ise hissedilir artış gözlendi.

2011 yılında (12 Aralık itibari ile) 31 yeni AVM açılırken, yeni kiralanabilir alan büyüklüğü 1.048.145 metrekare oldu. 2011 yılı sonunda AVM sayısı 292’ye, toplam kiralanabilir alan büyüklüğünün de 7.33 milyon metrekareye ulaştığı tahmin ediliyor.

“Kentsel dönüşümün Türkiye’nin olmazsa olmaz gerçeği”

Çalık Gayrimenkul Genel Müdürü Feyzullah Yetgin de 2012’de Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yol haritasında en önemli yeri kentsel dönüşümün teşkil ettiğini, bunun son yaşanan depremlerle ivme kazandığını belirtti.

Kentsel dönüşümün Türkiye’nin olmazsa olmaz gerçeği olduğuna işaret eden Yetgin, kentsel dönüşüm ve mütekabiliyet yasasının çıkacak olmasının Türkiye gayrimenkul sektörünü çok canlı tutacağını kaydetti.

Yetgin, makroekonomik açıdan Türkiye’nin olumlu bir şekilde ayrıştığını, bundan sonra da kamu ve özel sektör yaklaşımı ile bunun aynen devam edeceğini ümit ettiğini vurguladı.

Feyzullah Yetgin, şunları kaydetti: “Gayrimenkul sektöründe de özel projeler, kendini bu konuda ispat etmiş marka firmalar ve marka projeler ilgi görmeye devam edecek. Kriz dönemlerinde de bu tür projeler farklılaşıyor. 2012 ekonomide yüzde 4 büyüme beklentisi olan bir yıl. inşaat sektöründe de yüzde 10-15 büyüme 2012 için öngörülebilir. Gayrimenkul sektörü GSMH’nın yüzde 30-40’ını oluşturan, 200’ün üzerinde alt sektörü etkileyen, istihdam yoğun bir sektör. Lokomotif bir sektör. Uzun yıllar da dönüşüm ihtiyacından dolayı lokomotif olmaya devam edecek.” TOKİ İştiraki Emlak Konut GYO Genel Müdürü Murat Kurum da 2011 yılını belirledikleri hedeflerin üzerinde bir satışla gerçekleştirdiklerini, 10 bin konut satışı hedeflediklerini 12 bin konuta ulaştıklarını ve bunun 2 milyar liranın üzerinde bir değer olduğunu belirtti.

2012 yılında yeni hazırlanan “afet yasası” ve “mütekabiliyet yasası” ile bu satışların çok daha üzerine çıkmayı hedeflediklerini ifade eden Kurum, TOKİ ile yeni projeler üretmeye devam ettiklerini, 2012 yılı 2011’den daha başarılı bir yıl olarak geçecek diye ümit ettiklerini kaydetti.

“2011’de yeni konut projeleri iştahını korudu”

Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği (GYODER) Başkanı Işık Gökkaya da daha önceki açıklamalarında, Türkiye’de 2011 yılında ekonomideki soğutma çabalarına, konut kredileri genişlemesinin kontrollü hedefine ve konut kredileri faizlerindeki yükselişe rağmen yeni konut projelerinin iştahını koruduğunu, konut satışlarının sürdüğünü, yeni markalı konutların arzının hızlandığını belirtmişti.

Gökkaya, konut kredisi kullanma iştahının korunduğunu ve yeni konut başlangıçlarının sürdüğünü, alışveriş merkezi ve ofis alt pazarlarında büyümenin hızlandığını vurgulamıştı.

Işık Gökkaya, 2011’de konut fiyatları ve kiraların Türkiye genelinde sınırlı arttığını dile getirerek, “Konut fiyatları alım için şu anda uygun seviyede. 2012 yılında beklenen konut talebi ve yeni konut arzları çerçevesinde konut fiyatlarında artış sınırlı kalır. Konut arzı 2012 yılında yavaşlayarak sürecek” ifadelerini kullanmıştı.

Uluslararası markalar sıraya girdi

Varyap CEO’su Erdinç Varlıbaş, projenin Avrupa’nın ve dünyanın simge eserlerinden olacağını belirterek “Yatırım maliyetinin 1.5 milyar lirayı aşmasını bekliyoruz. Bu proje Türkiye ekonomisine duyduğumuz güvenle başladı” diye konuştu. Çalık Gayrimenkul Genel Müdürü Dr. Feyzullah Yetgin de “Projenin en çarpıcı tasarımlarından birisi Alışveriş Merkezi olacaktır. Türkiye’de eksikliği hissedilen ‘açık havada alışveriş’ konsepti ile tasarlanan ve kapalı ünitelerle bağlantısı kurulmuş, İstanbul’un hak ettiği bir AVM inşa ediyoruz. Uluslararası markalar kiralama için sıraya girdi bile” dedi. EKONOMİ SERVİSİ

Proje, 4 bin kişiye iş hacmi yaratacak Erdinç Varlıbaş “Proje, 1.500 kişiye doğrudan, proje kapsamında yer alan AVM tamamlandığında ise 2.500 kişiye dolaylı istihdam sağlayacak” diye konuştu. Ataşehir’e metro hattı için çalıştıklarını söyleyen Emlak GYO Genel Müdürü Murat Kurum da, şirket olarak projeden 501 milyon lira gelir elde edeceklerini söyledi. Kurum, hasılatın artmasıyla gelirlerinin de artacağını vurguladı.

Her yıl yapılan milyarlarca dolarlık konutun içinin daha çok Çin gibi daha ucuza üretim yapan ülkelerin mobilyaları ile doldurulduğunu ifade eden Özçelik, bunun hem cari açığa hem de Türkiye’deki istihdama olumsuz etkisi bulunduğunu kaydetti. Türkiye Mobilya Sanayicileri Derneği’nin (MOSDER) verilerine göre mobilya ithalatı Çin ağırlıklı olarak yapılıyor ve 2011′de yüzde 30 artışla 1 milyar doları aştı. Yerli malı kullanmayı hükümetin de teşvik ettiğini kaydeden Yönetim Kurulu Başkanı Etem Özçelik, “Zaten dışarıdan getirilen mobilyalar kısa süre sonra ev sahibine sıkıntı vermeye başlıyor. Üzerine su döküldüğünde kabarıyor, çatlıyor.” diye konuştu. İnşaat sektörünün mobilya sektöründe oluşturduğu bu hayal kırıklığına rağmen işe sımsıkı sarıldıklarını ifade eden Özçelik, bilhassa Arap Baharı’nın 2012′den itibaren kendilerine ‘geometrik’ etkide bulunacağı kanaatinde. “2011′de biz bu bahardan ciddi şekilde etkilendik ama bu coğrafya bizim mobilyaları seviyor. Bu sebeple düzelen baharın bize etkisi büyük olacak.” diye konuştu.

ARTIK KİMSE ÇOCUĞUNU mobilyacıya ÇIRAK VERMİYOR

350 ortaklı İstanbul’daki mobilya şehri MODOKO’nun Yönetim Kurulu Başkanı Etem Özçelik, sektördeki asıl ihtiyacın ‘çırak’ olduğunu söyledi. “Artık hiçbir anne baba çocuğunu çırak vermiyor.” diyen Özçelik’e göre bu gidişte 10 yıl sonra usta bile zor bulunacak. Meslek liseleri ile bu anlamda işbirliği gerektiğini belirten Özçelik, “Benim zamanımda anneler babalar ‘Al bu çocuğu. Eti senin. Kemiği benim.’ der bize teslim ederdi. Şimdi sadece bizim mobilya şehrindeki çırak sayısı 5 yıl öncesine göre yüzde 50 azalmış durumda.” dedi. Kendisinin de işe çıraklıkla başladığını aktaran Özçelik, “Bu kadar genç okuyor. Bakıyorum aralarında epey işsiz var. Buraya gelsinler bari.” dedi. Mesleğin teknisyenleri olduğu gibi sanatkarları da bulunduğunu, bunların ise işe çıraklıkla başladığını ifade etti.

İstanbul’un Anadolu yakasında yer alan MODOKO mobilya şehri iki yıl içinde yenilenecek. Bunun 230 milyon dolar gibi bir maliyetle yapılacağını kaydeden MODOKO Yönetim Kurulu Başkanı Etem Özçelik, “Yapı yüksekliği 5,35 idi. Bunu 10,50′ye çıkardık. Bu sebeple mevcut yapıları yeniden yapılandıracağız. Ayrıca sosyal tesis bölümüne gökdelen şeklinde bir meslek lisesi-otel-AVM kompleksi inşa edilecek.” dedi. Projenin 230 milyon dolar gibi bir meblağa mal olacağını kaydeden Yönetim Kurulu Başkanı, İstanbul civarında ikinci bir mobilya şehri kurmak için de arsa baktıklarını açıkladı. 400 bin dönüm yer baktıklarını kaydeden Özçelik, buranın Kocaeli’ne yakın bir bölgede olabileceğini aktardı.

Bültende beklentiler şöyle sıralanıyor;

-2012′de büyüme yüzde 5-6 seviyesinde olur
-Daha önce başlayan projelerin tamamlanmasıyla konut arzı 2012′de yavaşlayarak sürecek
-Konut kredileri 2012′de yüzde 15 büyür, yılsonunda konut kredilerinde aylık ortalama faiz yüzde 1.2 olur
-2012′de beklenen konut talebi ve yeni konut arzları çerçevesinde konut fiyatlarında artış sınırlı kalır
-Konut yapı ruhsatlarındaki artış yüzde 5-10 seviyesinde olur
-Ticari gayrimenkul yatırımları yüzde 8-10 büyür
-AVM alanında 2012′de 1.2 milyon metrekare kiralanabilir alana sahip yeni arz olacak

Toplu Konut İdaresi’nin (TOKİ) son 7-8 yıl içerisinde 500 bin konut yaptığını ifade eden Bakan Ergün, özel sektörün de ciddi işlere imza attığını kaydetti. Ergün, “Artık daha nitelikli konutlar yapılıyor. Kentsel dönüşümler hızlı bir şekilde devam ediyor ve daha da devam edecek. Önümüzdeki dönem 500 bin konut hamlesi daha yapılacak. Böylesine devasa projelerde inşaat teknolojileriyle ilgili, inşaat makineleriyle ilgili alanlarda yerli, iş makinesi kullanımında yerli kullanımı özendirmemiz lazım.” dedi. TOKİ ile asansör firmalarını yan yana getirip bazı konsorsiyumlar oluşturulması gerektiğini dile getiren Ergün, organizasyon sorunu sebebiyle geçmişte bazı fırsatların kaçırıldığı görüşünde. Ergün’e göre, bu dönemde o fırsatların kaçırılmaması lazım. Yarın yapılacak toplantıda inşaat makineleri, asansör üreticileri ile inşaat sektörü İstanbul’da bir araya gelecek. TOKİ başta olmak üzere kamu ve özel sektörün temsilcileri ve belediyeler de toplantıda hazır bulunacak.

Hedef asansörde dünya markası

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Ergün, otoyol ve enerji başta olmak üzere Türkiye’de ciddi altyapı yatırımları olduğunu belirterek, bunların hepsinin inşaat boyutu olduğunu dile getirdi. Bakan Ergün, “Konut sektörü de, Türkiye’de üretilen seramikten tutun da mobilyaya kadar birçok sektörü etkileyen bir unsur. Ama münhasıran asansör mesela. Asansör bir teknolojik ürün. Ancak asansör teknolojisinin gelişmesinde birkaç tane marka ortaya çıkarma konusunda inşaat sektöründeki, konut sektöründeki bu hareketliliği tam olarak değerlendiremedik.” değerlendirmesinde bulundu.

İnşaat sektörü büyüme rakamları, yapı ruhsatları, kullanım izinleri, konut satışları ve inşaat malzemesi sektörüne ilişkin dış ticaret verilerinin ele alındığı İMSAD’ın 2011 yılı son aylık inşaat sektörü değerlendirme raporunda, bu dönemde inşaat sektörünün büyüme hızında yavaşlama yaşansa da çift haneli gelişimin devam ettiği, sektörde üçüncü çeyrekte kaydedilen büyümenin yüzde 10,6 olarak gerçekleştiği kaydedildi.

Mevsimsellik ve baz etkisinin bir sonucu olarak geçen dönemlere göre daha sınırlı bir gelişim gösteren sektörde çift haneli büyümenin sürmesinin olumlu bir gelişme olduğu ifade edilen raporda, “Bunda sektörün kaynaklarını akılcı kullanarak mevcut projeleri sonuçlandırmaya odaklanması etkili olmuştur. İnşaat sektörünün büyüklüğünde ise çeyreklik bazda cari fiyatlarla dikkati çektiğimiz 10 milyar liranın artık çok geride kaldığı görülmektedir. 3. çeyrekte sektörün büyüklüğü 15,03 milyar lira düzeyinde oluşmuştur” denildi.

Özel-kamu farkı kapandı

Raporda, inşaat yatırımlarında özel-kamu ayrımına bakıldığında özel sektör ile kamu arasındaki farkın bu dönemde kapandığının görüldüğü, 2008′de krizin etkili olduğu dönemlerde ekonomiyi canlı tutmak için inşaat yatırımlarına ağırlık veren kamu sektörünün global krizin konuşulduğu bu dönemde yeniden hareketliliği koruma çabasına girdiği, 2. çeyrekte inşaat yatırımlarındaki artışın kamuda yüzde 3,7, özelde yüzde 17,6 olurken, 3. çeyrekte aradaki farkın azalarak kamuda yüzde 9,7 ve özel sektörde yüzde 11,6 düzeyinde gerçekleştiği kaydedildi.

Konut satışları

Raporda, konut satışları rakamları ele alındığında, 3. çeyrekte 2. çeyreğe göre tüketici talebinin hız kestiği, özellikle faizlerin yeniden yükseliş trendine girmesi ve Avrupa’dan gelen kriz haberlerinin bunda etkili unsurlar olduğu belirtilerek, son açıklanan TÜİK verilerinde konut satışlarında bir önceki döneme göre yüzde 5,18′lik gerileme kaydedildiği, bir önceki yılın aynı dönemine göre de yüzde 21,57′lik artış yaşandığı bildirildi.

2010′un 3. çeyreğinde 83 bin 697 düzeyinde gerçekleşen konut satışlarının bu yılın 3. çeyreğinde 101 bin 754 düzeyine çıktığı kaydedilen raporda, “Pazar çeşitlemesi bu noktada önemlidir. Yurt içi talepte ise yabancılara satış izni çıkması ile ciddi bir talep artışı görülebilir. Buna bağlı olarak sektörde hareketliliğin artarak sürdüğü gözlenebilir. 2012 yılında inşaat sektörünün katma değeri yüksek, stratejik sektör olarak değerlendirilmesi gereğini bir kez daha vurguluyoruz” görüşüne yer verildi.

Çevre ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar’ın, kusurlu müteahhitlere göz açtırmayacaklarının işaretini ‘Defolu müteahhite iş yok’ sözleriyle verirken, yeni dönemde kusurlu müteahhitlerin faaliyetlerinin ülke çapında durulmasına kadar gidecek yaptırımlar geliyor.

Hazırlanan, “Yapı Müteahhitlerinin Kayıtları ile Şantiye Şefleri ve Yetki Belgeli Ustalar Hakkında Yönetmelik” 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren uygulamaya konulacak.

Yönetmelik kapsamında Yapı Müteahhitliği Bilişim Sistemi (YAMBİS) oluşturuldu. Yapı ruhsatına tabi inşaat yapan inşaat ve tesisat müteahhitlerinin kayıt altına alınacağı ve İmar Kanunu kapsamında kusurlu işlem yapan müteahhitlerin ülke çapında faaliyetlerinin durdurulabileceği ‘Müteahhitlik Bilgi Sistemi’ yılbaşında devreye girecek.

Bu düzenlemeler ile yapı ruhsatına tâbi inşaat yapan yapı müteahhitlerinin kayıtları tutularak, denetlenmesi sağlanacak. Söz konusu yönetmelikle, 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren müteahhitlere yetki belgesi numarası almaları zorunluluğu da getiriliyor.

Müteahhidin ilgili idarece 3194 sayılı İmar Kanununa aykırı faaliyetinin tespit edilmesi durumunda, yetki belgesi numarası, kanunun ilgili maddeleri uyarınca iptal edilecek. Yine 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren yetki belgesi olmayan veya yönetmelikçe belirlenen cezai nedenlerden dolayı yetki belgesi numarası iptal edilenler, ülke genelinde ruhsatlı bir yapının müteahhitliğini üstlenemeyecek.

Kanun ve sözkonusu yönetmelik hükümlerine göre; yapım işinin ruhsata ve ruhsat eki etüt ve projelere aykırı olarak gerçekleştirilmesi ve verilen süre içinde aykırılığın giderilmemesi halinde beş yıl, yapım işinde ruhsat eki etüt ve projelere aykırı olarak gerçekleştirilen imalâtın can ve mal güvenliğini tehdit etmesi halinde on yıl süre ile yetki belgesi numaraları iptal edilecek.

Vatandaş müteahhiti sorgulayabilecek

Vatandaşlar, sistem üzerinden vatandaş girişi yaparak yetki belgesi iptal edilen müteahhitlerin listesini görebilecek. İş yaptırmayı düşündüğü müteahhidin T.C. kimlik numarası, vergi numarası ve yetki belgesi numarasından biriyle o müteahhidin durumunu sorgulayabilecek. Sorgulama ‘Yapı Müteahhitliği Bilişim Sistemi’ (YAMBİS) veri tabanı üzerinden yapılacak.

DÜNYA

Hüseyin Hamut, fabrika bünyesinde 2012′ye yönelik Ar-Ge çalışmalarının da devam ettiğini dile getirirken, 2 bin adet olan yıllık üretim kapasitelerini de 5 bine çıkarma planlarının olduğunu aktardı. Bu yıl bütün ürün bazında beklenenin üzerinde bir gelişme gösterdiklerini vurgulayan Hamut, “Türkiye’de imalat makinelerinde satışlar arttı. Böyle olunca her firmanın da pazardaki payı arttı. Sanko Makina olarak biz de 2011′de hem pazar payımızı hem de satış adedimizi artırdık.” değerlendirmesinde bulundu. İhracatla ilgili de bilgi veren Hüseyin Hamut, yüzde 45 iç piyasa, yüzde 55 ihracat ağırlıklı çalıştıklarını kaydetti. Hamut, “Yurtdışında da güzel bir ivme yakaladık. Şu anki yurtdışı satışlarımız iç piyasadan daha fazla.” dedi.

Bu sayede inşaat sektöründe yoğun olarak görülen kayıtdışının da önüne geçilmiş olacak. Bir yıldır dernek olarak bu uygulama için uğraştıklarını belirten İstanbul İnşaatçılar Derneği (İNDER) Başkanı Nazmi Durbakayım, kalifiye işçinin inşaatların kalitesini arttıracağını söyledi. Sektörde istihdam artışının çok hızlı olduğunu ifade eden Durbakayım, “Şu anda sertifikalı ya da inşaat eğitimi almış işçilerimiz yok. Bu, hem iş güvenliği hem de inşaatların güvenilirliği için çok önemli. Eğitimler iki yılda tamamlanacak” dedi. İNDER olarak bu konuda tüm üye firmalara çağrı yaptıklarını belirten Durbakayım, eğitim ücretlerinin işçilere yük olmayacak şekilde firmalar tarafından karşılanması gerektiğini söyledi.

‘Eğitimi firmalar karşılasın’
Şu anda eğitimler konusunda da sektörün çok bilgi sahibi olmadığını, bunun için bir seminer vereceklerini ifade eden Durbakayım, inşaatın her alanında eğitim verileceğine dikkat çekti. Durbakayım, önümüzdeki dönemde deprem odaklı kentsel dönüşüm projelerinin de inşaat sektöründeki istihdamı yüzde 20-25 arttıracağına işaret etti. İnşaat işçileri 1.500-3 bin TL arasında maaş alıyor.

186 saatlik pratik var
İNDER, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Halk Eğitim Merkezi ve İlçe Kaymakamlığı ile yaptıkları protokolle uluslararası geçerliliği olan mesleki–teknik–sosyal ve kültürel amaçlı ‘yetki belgesi’ verecek eğitim ve öğretim kursları açacak. Yönetmenlik doğrultusunda hazırlanan kurslar ortalama 24 saat teorik, her branşa göre de 90–186 saat pratik eğitim ve öğretimi zorunlu kılacak. Eğitim programının fiyatı ise 600 lira.

Mevcut yapı stokunun sadece yüzde 30′luk kısmının ruhsat ve iskanı bulunduğuna işaret edilen bildirgede, bu tablonun, yapıların gayrinizami ve uygunsuz bir şekilde yapıldığı, az miktarda bulunan ve imara uygun olarak inşa edilmiş olanların bile ekonomik, hukuki veya başkaca nedenlerle iskansız olduğu çarpıcı gerçeğini gözler önüne serdiği belirtildi. Ruhsat alımında yaşanan bürokratik sürecin sıkıntılarına da yer verilen bildirgede, sorunlara ilişkin çözüm önerileri arasında şunlar da yer alıyor: “İmar Kanunu yoruma gerek kalmayacak şekilde sadeleştirilerek yeniden düzenlenmeli. İmar Kanunu’nda son derece karmaşık ve yoruma açık maddeler bulunmaktadır, bunun yerine sade, günümüz ihtiyaçlarına cevap verebilecek nitelikte ve yoruma gerek bırakmayacak netlikte yeniden ele alınmalı. İmar durumu müktesep hak olarak kalmalı ve bu hak en az 5 yıl devam etmeli. Ruhsat başvuru evrakları azaltılmalı. Çap, röperli kroki, imar durumu, istikamet ve kot kesit alımı için ayrı ayrı müracaat yapmak yerine, tek birimden tek evrak olarak alınması yeterli olmalı. Yapı denetim hizmet bedeli gelişmişlik düzeyine göre bölgesel katsayı uygulamasıyla hesaplanmalı. Ruhsat ve iskan harçları çeşitleri azaltılmalı. Ruhsat harç hesaplarında belediyeler arası ücret dengesizliği giderilmeli ve harçlar merkezi hükümet tarafından tespit edilmeli. Ruhsat harç hesapları sadeleştirilmeli ve internetten ilan edilmeli. Ruhsat işlemleri tek merkezden koordine edilmeli ve tek bir birimden tüm işlemler halledilmeli. Belediye müracaatlarında online takip sistemi oluşturulmalı.”

Ruhsat işlemlerinin özelleştirilmesi istenen bildirgede, araç muayenelerinin özel sektöre devredilmesinin, bazı Avrupa ülkeleri için vize başvuru ve takip işlemlerinin bile özel sektöre devretmiş olması gibi benzer konulardaki örneklerin bu önerinin gerçekleşmesini mümkün kılabileceği belirtildi.

ERDOĞAN BAYRAKTAR (Çevre ve Şehircilik Bakanı):

Şu anda Türkiye’de köy konutları dahil 19,5 milyon konut stoku var. Bunların yarıdan azı değişmeye, yenilenmeye muhtaç. Aile yapısı küçülüyor, köyden kente göç sürüyor, yeni evlere ihtiyaç var.

Kat irtifakı, kat mülkiyeti müstakil bir parsel değildir. Ortaklık oluşmasında bir hissedarlıktır. Bunun için belli şartlara, belli kıstaslara dayalı olarak ortaklığın giderilebilmesi konusuna gelebilmemiz lazım. Kentsel dönüşümde vatandaş olduğu yerden gitmek istemiyor. Vatandaşları ikna ederek başka noktalara taşınma noktasında biraz daha gayretli olmamız lazım.

Yabancılara mülk satışı konusunda belli bir noktaya gelindi, mütekabiliyet şartı aramaksızın gayrimenkul satışını belli standartlar çerçevesinde çok kısa sürede kararnameye (kanun hükmünde kararname) koyacaktık ama değişik bir kanun olduğu için olmadı. Hazırlığını bitirdik, 7 bakanlığı ilgilendiriyor, koordinatörlüğünü benim bakanlığım yapıyor. Şu anda 62 ülke mütekabiliyet şartı aramaksızın gayrimenkul satıyor. Bunlar ABD, Kanada, Almanya, Brezilya gibi özgüveni yüksek olan ülkeler. Yabancılara gayrimenkul için satış yasasını en kısa zamanda çıkaracağız. Yabancılara mülk satışı dört kez Anayasa Mahkemesi’ne gitti. Biz bu kez Yüksek Mahkeme’nin de kabul edeceği bir düzenleme yapacağız. Bir yabancı bu ülkeden toprak aldığı zaman götüremiyor. Buradan gayrimenkul aldığı zaman bağımlı oluyor bu ülkeye. Konu yabancıların bir ülkede koloni kurup gettolaşmasıysa biz onlara kıstaslar koyacağız. Diyeceğiz ki ilin veya ilçenin yüzölçümünü geçemez.

2B için çok ciddi gayretimiz var. 2-B, orman vasfını kaybetmiş arazilerdir. Bir de tapulu olup da orman vasfını kazanan araziler var, o da daha büyük bir problem. Her ikisi için de ciddi bir şekilde çalışıyoruz.

Belediyelerden imar alınırken karşılaşılan probleme gelince… Artık belediyeler 3 ay içerisinde imar planlarını yapmazlarsa, imar talebini yapan kişi valiliğin üzerinden bakanlığımıza müracaat edecek. Biz onun imarını yaparız. Ben onu şimdi 4 aya çıkaracağım, 3 ay çok kısa diye belediyelerden şikâyet var. Her türlü ruhsat, inşaat ruhsatı, temel ruhsatı, iskân ruhsatı, sanayi ruhsatı için vatandaş valilikten veya belediyeden 2 ay içerisinde alamıyorsa, bize müracaat edecek, haklı ise ruhsatını vereceğiz. Tapudaki harçlar şu anda pek yüksek değil. Zaten pek çok şirket hâlâ tapuda tam değerini göstermiyor.

Kaliteli eleman, Türkiye’nin en önemli meselesi. Mühendislerimiz bile kalem mühendisi olmayacak. Malzemeyi iyi tanıyan, yaptığı işi bilen kişiler olmalı. Ama ara teknik eleman sıkıntısı var. Bunları zamanla aşacağız. İnşaat malzemesi ihracında da yedinci sıraya yükseldik. Biz müşavirlik sistemini geliştirirsek ikinci, üçüncü sıraya çıkarız. Hakikaten teknik müşavirlik işi Türkiye’nin en önemli meselelerinden birisi. Çok çalışıyoruz ama onun verimini, katma değerini tam alamıyoruz. O bakımdan bu mühendis müşavirlik, teknik müşavirlikler ya da daha üst düzey oyun kurucu müşavirliklerin olması lazım. İşte burada yapı denetim firmalarını A, B, C diye kategorize edeceğiz. Teknik müşavirlik konumuna getireceğiz, müşavirler sadece müteahhitlik yapmayacak. Müteahhitliğin dışında proje de yapabilecek. Pratik, basit yapı denetimi kurduktan sonra belediyelerin beyana dayalı ruhsat vermesini de getireceğiz.

Farklı belediyelerin farklı uygulama yapmalarına düzenlemeler getireceğiz. Yani her belediye kendi başına yönetmelik yapamayacak. Kendi meclisinde karar alarak harç adı altında, katılım payı altında ya da gelir getirisi adı altında birtakım gelirler getirmesini kıstaslara bağlayacağız.

Daire metrekarelerindeki yanlış bildirim konusunun da mutlaka düzeltilmesi lazım. Aynı metrekare daireyi biri 100 metrekare, biri 80 metrekare olarak satıyor, bu çok büyük haksızlığa sebep oluyor. Yok sığınaktan kattım, yok otoparktan kattım diyerek 150 metrekare daireyi 300 metrekare satmak çok yanlış bir şey.

Bürokratik sürtünme katsayısını azaltacağız. Bürokratik oligarşi, bizim elimizin tersiyle ittiğimiz bir konu. Bürokratlar daha çok halkın hizmetinde olacak.

Teknik müşavirlik firması kurarken de teminat alacağız. Bu gayrimenkul teminatı olacak. Teminat mektubu olacak, nakit teminatı olacak. Bir teknik müşavir firma iş alırken mutlaka nakit veya tahvil veya banka teminatı almadan yapı denetim kurumlarına artık iş vermek yok. Yanlış yaptığı zaman, yapı denetim kurulunu hemen kapatmak yok. Para ceza verecek. Böyle bir sistem kurmaya çalışıyoruz.

Belediyeler, keyfi olarak konut harcı alamayacak
İBRAHİM BALTA, ARİFE KABİL İSTANBUL – 22.11.2011
İmar Kanunu’nda değişiklikler yapmak için çok ciddi çalışmalar var. Araziyi alıyorsun, imar durumunu alıyorsun sonra değişiyor. Aslında imar durumu müktesep bir haktır ama imar durumu değişmez diye bir şey yok. Ruhsat kesinlikle müktesep haktır ama ruhsat aldın diye buna kimse dokunamaz diye bir şey yok. Kamu menfaati varsa, o ruhsatta ileride daha çok telafisi imkânsız zararlar doğacaksa o ruhsat durdurulur. Tüketici Kanunu çok önemli. AB uyum yasalarıyla birlikte tüketici hakları çok arttı. TOKİ’ye açılan 40 bin dava var. BİTTİ

Yurtdışında tanıtım yapalım

ERDİNÇ VARLIBAŞ (Varlıbaş Holding CEO’su):

Finans Merkezi, Türkiye’nin ulusal bir projesi. Özellikle uluslararası arenada Türkiye’ye katkısı çok yüksek olacak. Bunun tabii ki dolaylı en büyük katkısı konutta olacak. Bu proje için ben ulusal ve uluslararası kapsamda daha detaylı bir tanıtım kampanyası düzenlenmesi gerektiğini düşünüyorum. Sektör olarak rekabete açık ve güzel konutlar üretmek zorundayız. Ancak bizim de elimiz kolumuz bağlı, çünkü ülkenin belirlemiş olduğu bir mimari estetik projesi yok. Eğer Türkiye’nin hem bölgelere hem şehirlere ayrılmış belli estetik seçenekleri olursa ve bunlar bize verilirse biz de bu kapsamda çalışmalar yapmaktan memnuniyet duyacağız. Diğer konu da yeşil binalar. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bu konuda çalışmalar yapıyordu. Yeşil binalar yapacak firmalara çok fazla olmasa da teşvikler verilmeli. Sektörün en büyük sıkıntılarından birisi de konut kredileri. Yapmış olduğumuz anketler gösteriyor ki konut sektörü yüzde 60 oranında mortgage satışına dayalı. Yani finans sektörü ile konut sektörü mutlak suretle bir arada çalışmak durumunda. Finans sektörünün ülkenin gündeminden kaynaklanan problemlerinden dolayı BDDK, Merkez Bankası gibi düzenleyici kurumların konut sektörünü de kapsayacak şekilde düzenleme yapmış olması sektörün önünü tıkıyor. Yabancıya konut satışının ne kadar önemli olduğunun altını çizmek istiyorum. Bizler hiç tanıtım yapmamamıza rağmen bugün dünyanın bizim de beklemediğimiz birçok değişik ülkesinden müşterilerimiz oluştu. Buna Güney Kore, Çin, Japonya dahil.

Kalifiye eleman bulamıyoruz

RECAİ AKDOĞAN (İhlas Holding İnşaat Grubu Başkanı):

En büyük sıkıntımız kalifiye eleman meselesi. Bunu mühendis, mimar açısından söylemiyorum. İnşaatlarımızı sonuçta taşeron firmaların elemanlarına yaptırıyoruz. Kalite yönetim sistemlerini kullanıyoruz, kendi kontrol mekanizmalarımız var. Fakat biz ne yaparsak yapalım ustanın elindeki malaya müdahale edemiyoruz. Başka sektörlerde, örneğin sağlıkta bandajı yapan bile bu konuda eğitimli. İnşaat sektöründe de bu konuya bir ucundan başlanılmalı. Çünkü biz bir şeyi iki kere yapmakla aslında bütün kârımızı ortadan kaldırmış oluyoruz. Bir şeyi bir defa yapmamız lazım. Mühendisler, mimarlar kalitenin bekçiliğini yaparken malasından emin olan insanlara bu işi yaptırdığının farkında olması lazım.

Bakanlıktan bilgi bankası bekliyoruz

İNANÇ KABADAYI (Ege Yapı Yönetim Kurulu Başkanı):

Mütekabiliyet Yasası dört kez Anayasa Mahkemesi tarafından bozuldu. Mütekabiliyetin, sadece inşaat sektörünü geliştirici değil Türkiye ekonomisini ilerletecek bir kanun olduğu konusunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı inisiyatif almalı. İkinci nokta, sektördeki standardizasyon noktasında. Tüketici de, gayrimenkul geliştirici de aldığı emlaktaki net ve brüt metrekareyi bilmeli. Sektördeki firmalar arasındaki haksız rekabeti engellemek için net ve brüt oranların belirlenmesi için bir standardizasyon çalışması yapılmalı. Diğer önemli bir konu, inşaat sektörüyle ilgili sağlıklı bilgi tabanı oluşturulması. Gelecek yabancılar bu bilgileri dikkate alarak yatırım yapacak. Sektörde tek sahip olunan veri TÜİK verileri. Onlar da inşaat ruhsatları temeline dayalı. Sektörde ne kadar konut satılıyor, fiyatlar artıyor mu artmıyor mu, bu bilgilere hiçbirimiz sahip değiliz. Bu konuda belki bakanlıkta bir birim oluşturulabilir.

Malzemenin kalitesi de denetlenmeli

GALİP SAYIL (İnşaat Malzemeleri Sanayicileri Derneği Yönetim Kurulu Üyesi):

İnşaat malzemesi sanayiinin diğer sanayilerde de olduğu gibi birçok girdisi kimyevî hammadde itibarıyla ithalata dayalı. Yurtdışı kaynaklı girdiler varsa yurtiçi kaynaklarımızı kullanarak geliştirmemiz lazım. Onun için sanayiciler olarak bizim yatırım yapmamız gerekiyor. Dışarıya bağımlılıktan kendimizi kurtarmamız, markalar oluşturmamız gerekiyor. Girdilerdeki artışları inşaat malzemesi sanayicilerinin yansıtmama gayreti tabii ki var. Ama girdilerdeki artışlar eğer satış birim fiyatlarında artık zarar mertebelerine geliyorsa, burada ne kadar tutunulmaya çalışılırsa çalışılsın bir nebze yansıtılmak durumunda kalınıyor. Burada inşaat malzemesi sanayicileri olarak bizim mevcut standart ve yönetmeliklere uygun imalat yapmamız lazım. Devletten beklediğimiz bu standartların, yönetmeliklerin uygulanmasını iyi denetlemesi.

MEHMET KAMIŞ (Zaman Gazetesi Genel Yayın Müdür Yardımcısı): Bu toplantı umarım inşaat sektörünün problemlerine bir deva, bir şifa olur. Burada Sayın Bakan’ıma ve hükümete sektörle ilgili talep, beklenti ve önerilerinizi aktarabilirsiniz. Buradan güzel fikirler, güzel uygulamalar çıkar diye ümit ediyorum. Bir tüketici, bu ülkede yaşayan bir kişi olarak inşaat dünyasından bir talebim var. Evler sadece barınmak, sadece soğuktan korunmak için oturduğumuz bir yer değildir. Şehirler dedelerimizden, babalarımızdan birikmiş, onların oluşturduğu kültürel birikimlerin bize aktarıldığı; bizim de çocuklarımıza ve torunlarımıza bırakacağımız mekânlardır. Yaptığınız evler ve yeniden kurduğunuz şehirleri bu anlayışla inşa etmenizi bir tüketici olarak talep ediyorum. Bizim birikimlerimizi çocuklarımıza aktaracağımız, bizi yansıtan mekânlar kurmanızı talep ediyor ve hoş geldiniz diyorum.

TURHAN BOZKURT (Zaman Ekonomi Editörü):

Aslında içinde bulunduğumuz süreç ve tartışacağımız konular, dünyanın her yanında şehirleşmeyle beraber gelen problemler. Bakın en son yapılan araştırmalar gösteriyor ki dünya nüfusunun yarıdan fazlası şehirlerde yaşıyor. Önümüzdeki 20 yıl içerisinde yüzde 60′ı aşarak toplam kentli nüfus 4 milyar kişi artacak. Dünyada kentsel yatırım pazarının büyüklüğü yıllık 300 milyar Euro olarak veriliyor. Şehirler artık sadece insanların barınma ihtiyaçlarının karşılandığı yaşam alanları olmaktan çıkıyor, ülkelerin de vitrini haline geliyor. Sayın Bakan’ın TOKİ başkanlığı yaptığı dönemde Zaman Gazetesi’nde yaptığımız Sektör Buluşmaları’nda inşaat sektörü olarak istikrara vurgu yapmıştınız. Bugün terörle aslında bir anlamda yapılmak istenen bugün Türkiye’nin büyümesine, siyasi reformlarına yönelik bir hamle olduğu gerçek.

ERDOĞAN BAYRAKTAR (Çevre ve Şehircilik Bakanı):

Konuşmadan, tartışmadan, bir araya gelmeden problemler çözülemez. O açıdan bu toplantılar çok önemli. İnşaat, çok önemli bir sektör. İstihdam katsayısı yüksek, ekonominin gelişmesi, refahın artması ve ülkenin düzelmesi teknik altyapının, ikametin, hayat şartlarının, mutluluğun ve insan sosyolojisinin düzelmesinde çok önemli bir kulvar. Değerli arkadaşlar, ben şimdi bir devlet yöneticisiyim. Daha önce de 8 yıl 3 ay TOKİ başkanlığı yaptım, daha önce de KİPTAŞ’ta bulundum. Şimdi de bakan olarak görev yapıyorum, devleti çok daha fazla düşünmek zorundayım. Özel sektör gidip imar durumu alıyor. İmar durumu artışları… Çoğu yerde arsa satılmaz, o arsanın lokasyonuna göre o arsanın imar durumu satılır. Kamunun menfaati, birilerinin cebine girerse bu olmaz, bu işin bereketi kalmaz. Şehir rantı imar durumu ile eşdeğerdir. Diğer taraftan ruhsatların basitleştirilmesi için, beyan esasının getirilmesi için yapı denetim kuruluşlarını hakikaten iş yapar duruma getirmek amacıyla elimizden geleni yapacağız. Bu sektörde sanki çok para varmış gibi balıklama atlayanlar kendilerine sıkıntı çıkarıyor, sonra da piyasanın itibarını bozuyor. İnşaat sektörünün zahmetini çekenlerin de bu duruma tavır koyması lazım.

1999 Marmara depremi olmadan önce kim sorumluysa inşaattan 10 sene sonra sorumluluğu kalkıyordu. Gölcük’te rahmetli olan bir kızın babası Yargıtay üyesiydi, bir icraat çıkardı ve oradaki uygulamayı kaldırdı. Şimdi depremle ilgili yüz sene de geçse, yani torunun torununa geçecek şekilde yapı var. Sadece müteahhitlerin, mühendislerin değil, burada çalışan ustaların da sorumluluk alacak şekilde işin içine sokulması lazım.

Ruhsat ağırlıklı yapıdan denetim ağırlıklı yapıya geçiyoruz. Van depremi bunu tetikledi. Başbakan’ımız da siyaseten söylenmesi kolay olmayan ifadeler kullandı. ‘Bedeli ne olursa olsun depreme dayanıksız yapıları mutlaka kaldıracağız.’ dedi, vatandaşı da mağdur etmeden. Bu konudaki yasal çalışmayı sona getirdik. Büyükşehirlerden başlayıp depreme dayanıksız yapılar tasfiye edilecek. Bütçe çalışmaları biter bitmez bunu yasalaştıracağız. Denetimi de eşzamanlı düzenleyeceğiz. Beton üreticisinden, demir çelik üreticisinden ustadan, kalfadan, müteahhitten, taşerondan teknik müşavirine, belediyeye varıncaya kadar bir yapıdan herkes sorumlu olacak. Geniş sorumluluk ağı içinde denetimi de çok kademelendireceğiz. Bu, Türkiye’de kaynak israfını da önleyecek. Enerji tasarruflu atık suyu, güneşi, yağmur suyunu kullanma özellikli akıllı binaları Türkiye kazanacak. Yasa güzel bir yasa olacak. Vatandaşı kollayan ama açıkgözlere de fırsat vermeyen bir yasa olacak.

Yapı denetimine neşter geliyor
İBRAHİM BALTA, ARİFE KABİL İSTANBUL – 21.11.2011
Türkiye’de 19,5 milyon konut stoku var. Bunun yarısından epey azının yenilenmesi gerekir. Bu da zaman içinde uzun bir periyotta olur. Üç beş senede yapacağım denilemez. Fakat bu işi ciddi şekilde en zayıf, en sakat, ömrünü tamamlamış binalardan, en önemli deprem kuşağında olan şehirlerden başlamak suretiyle bu yenileme yapılacak. Bundan sonra inşaatın her aşamasını denetleyeceğiz, denetimin firmalarını çok ciddi duruma getireceğiz. Teknik müşavirlik kurulurken teminat alacağız. Bir teknik müşavirlik firması olacaksa kuruluş aşamasında ve iş bazında da teminat mektubu verecek. Yanlış yaparsa para ağırlıklı ceza alacak. Hapis ve kapatma cezaları da olacak. Şimdi basit olduğu için 3–4 denetim firması kuruyor, biri kapanınca öbürüyle devam ediyor. YARIN: Yabancıya mülk satışı ve 2-B yasası hazır

Yurtdışına da konut yapalım

ALİ AĞAOĞLU (Ağaoğlu Şirketler Grubu Yönetim Kurulu Başkanı):

Sektörün tabii ki birçok sorunu var. Türkiye kendini yenileyen, dünyadaki en dinamik ekonomilerden biri. Hükümetimiz bu konuda elinden gelen çabayı gösteriyor, bence iyi de yönetiyor. Küresel krizin yaşandığı bu dönemde Türk ekonomisi dinamizmiyle dünyanın fırsat ülkelerinden biri olmaya devam ediyor. Biz sektör olarak konut bakanlığının kurulmasını istemiştik. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın kurulması bizi çok sevindirdi. İnşaat sektörü özellikle son dönemlerde dünya ile yarışabilecek projeler üretiyor. Kötü proje yok, belki birbirine benzer projeler var ama gerçekten dünya çapında kaliteli işler yapılıyor. Yapılan projeler konutu sığınak olmaktan çıkarıp yaşam biçimi haline getirmeye başladı. Ama artık sadece iç pazara yönelik projeler yapmamamız lazım. Özellikle İstanbul’u marka şehir yapacaksak yabancıya konut satışının önünün açılması gerekiyor. Türkiye’nin büyümesi için yabancı kaynağa ihtiyacı var. Kaynak sağlamanın en ucuz yolu yabancıya mülk satışıdır. Türkiye’nin bu konuda büyük potansiyeli var. Bu konuda çalışmaların yapıldığını takip ediyoruz. Bunun en kısa sürede çıkarılması özellikle piyasada oynaklığın, satışta belirsizliğin olduğu bu dönemde hem ülkeye büyük bir kaynak oluşturur hem de sektörün önünü açar.

Satışa banka garantör olsun

SÜLEYMAN ÇETİNSAYA (Artaş İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı):

İnşaat sektörünün karşı karşıya olduğu en önemli sıkıntı arazi geliştirme. İstanbul’un en önemli sorunu kentsel dönüşüm. Kentsel dönüşümde bir yaptırım gücü bulunması gerekiyor. Çünkü kentsel dönüşüm çok konuşuluyor ama yaptırım gücü olmadığı için bir gelişme kaydedemiyoruz. Yabancılara konut satışı İstanbul ya da Antalya, Bodrum gibi şehirlerde konut satışlarını artıracaktır. İnşaat sektöründe satışta ve satış sonrası sıkıntının doğması hepimize zarar verebilir. Bunun için mutlaka bir yasa veya aradaki bir bankanın garantör olması, bu konunun bir yasaya bağlanması açısından faydalı olacağı kanaatindeyim.

Kentsel dönüşüm için yasa şart

IŞIK GÖKKAYA (GYODER Başkanı):

Sayın Bakan’ın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na gelmesini sektör için milat olarak kabul ediyorum. Çünkü Sayın Bakan’ın masanın her iki tarafında da bulunması çok önemli. Problemleri çok net görmekte. Gayrimenkul yatırım ortaklığı olarak biz çok büyük şirketlerin, 22 proje değiştiricinin 50 tane büyük projesiyle aylık ortalama 20 bin konutun fiyat artışı ve üretim endeksini yapıyoruz. Mayıs 2010 ile Mayıs 2011 arasında fiyat artışı yüzde 6,5, yani enflasyonun altında. İkincisi çok fazla arz var deniliyor. Herkes gazetedeki ilanlarla mukayese ediyor. Ama ortalama üçer aylık periyotlarda Türkiye’de 120 bin ile 150 bin konut arasında satış yapılıyor. Bütün ilanlara baktığınızda bu rakamın yüzde 10′unu bile geçmiyor. Kentsel dönüşüm için acilen bir hukuki altyapının yapılması lazım. Kat mülkiyeti kanunu sebebiyle 10 dairelik binada bir kişi hayır derse o binayı yıkamıyorsunuz. Ayrıca kentsel dönüşümde imar transferlerinin ve imar haklarının menkulleştirilmesi çok önemli iki enstrüman. Bunlar eğer oturursa kentsel dönüşümü çok rahat şekilde yapabiliriz. Sayın Bakan’ın mütekabiliyet yasasıyla ilgili demeci sektöre çok büyük bir canlılık getirdi. Yasa çıktığında en az 5 milyar dolarlık sermaye girişi bekliyoruz. Çünkü bize yakın olan Körfez ülkeleri ve Türk cumhuriyetlerindeki şahıslar ev alamıyorlar. Ev almak için bir şirket kuruyorlar, şirkete devrediyorlar, bu durumda maliyetler çok artıyor. Yabancı yatırımcının kâr edeceği kısmın büyük bir bölümü komisyonculara gidiyor. Bunu önlemek için Sayın Bakan’ın demeci bile yetti.

2-B düzenlemesi gecikmemeli

ZİYA YILMAZ (DAP Yapı Yönetim Kurulu Başkanı):

Müktesep hak çok önemli bir şey. Hem sektörün hem de ülkenin ciddi bir sorunu. Marmara depreminin ardından 12 yıl geçti ama kentsel dönüşüm konusunda çok yol kat ettiğimize inanmıyorum. İnşaatçılar olarak hepimizin belirli bir bütçesi var, tüketicilerin de belirli bütçeleri var ama bu bütçeleri nerelerde kullanıyoruz? Ya boş arazilerde veya İstanbul’un dışına doğru bu bütçelerimizi kullanıyoruz. Bunları kentsel dönüşümde kullansak en azından depreme daha dayanıklı konutlar inşa ederiz. 2-B sorununun da hızlı bir şekilde çözülmesi lazım. KDV sorunumuz var ama biz KDV dedikçe ne hikmetse tam tersi yapılıyor. Belediyelerde keyfi uygulamalar var. Her belediyede farklı harç alınıyor. Kanunlar yapılırken muhakkak ki tüketiciyi de koruması lazım ama ülkenin daha ileriye gidebilmesi için üreticilere ihtiyacı vardır. Üreticilerin de korunması lazım.

Önümüzde bürokratik duvar var

ÖMER FARUK ÇELİK (Sinpaş GYO İcra Kurulu Başkanı):

Tüm kamu kuruluşlarında, bürokratlarda bir tavır var. Diyor ki: ‘Özel sektör çok para kazanıyor. Bu nedenle biz kamuda görevli olan vatandaşlar kamuyu koruyoruz. Kamuya destek oluyoruz, biz kamu menfaatine çalışıyoruz. Özel sektör sadece cebine çalışıyor.’ Benim en çok merak ettiğim konu şu: Özel sektöre bürokrasi nasıl bakmalı? Bürokrasiye özel sektör nasıl bakmalı? Burayı bir gemi gibi düşünürsek kaptan köşkünde bakanlar, yöneticiler, bürokratlar var ama biz de makine dairesinde iş yapıyoruz. Siz fırtınaya bakıyorsunuz, dümene, hava durumuna bakıyorsunuz memleketi yönetmeye çalışıyorsunuz. Ama makine dairesinde biz eziyet çekiyoruz. O makine dairesindeki arızayı dile getirmek istiyoruz ama karşımızda şöyle bir duvar oluyor: Ben burayı yönetirken her şeyin en iyisini biliyorum, size ihtiyaç yok, sizin konuşmanıza gerek yok, ben ne diyorsam doğrudur. Doğrudur, biz yanlış yapıyor olabiliriz ama en azından bürokrasinin de özel sektöre bir bakıp bir meselenin niye olup olamayacağını sektörel toplantılarda bize gelip anlatılması gerekir. Maliye’ye gidiyoruz ‘KDV iadesi’ diyoruz, ‘bütçeniz var onun için bunu yapamayız’ diyor. Belediyeye gidiyoruz ‘imar, ruhsat’ diyoruz, diyor ki ‘sizin burada hiçbir hakkınız yok, biz istersek veririz istersek vermeyiz’. 35 yıldır bu piyasadayım, 35 yıldır bu tavrın hiç değişmediğini görüyorum. Kentsel dönüşümü çok konuşuyoruz, bu konuda özel sektör nerede ben bilemiyorum. Yani bakanlıklar, büyükşehir belediyeleri, TOKİ kentsel dönüşümü yapabiliyor ama özel sektör bunun neresinde? Bir kat mülkiyeti kanunumuz var, evlere şenlik. Bir binada yüzde 90 anlaşıyorsunuz, bir teyzemiz ‘ben burada doğdum burada öleceğim, onun için ben burayı vermiyorum’ diyor. Kat mülkiyeti kanununda bu düzenlemeler yapılmadan özel sektör burada rol alamayacak, rol alamayınca da İstanbul gibi büyük metropollerde çok hızlı değişim yaşanamayacak.

Ruhsat, belediye başkanının iki dudağı arasında

SERDAR İNAN (İnanlar İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı):

Çok dinamik günlere giriyoruz, bundan sonra yeni kentler yapılacak, yabancı sermaye Türkiye’ye açılacak, 2-B kanunu yürürlüğe girecek, bürokratik sıkıntılarımız azalacak. İnşallah hep beraber mutlu günlere kapıları açacağız. Belediyelerin garip bir durumu var: Ruhsat ya da iskan almak için gittiğimiz zaman belediyeler bize isterse verir isterse vermez… Bununla ilgili herhangi bir yaptırım yok. Bir iskânla ilgili milyon tane kontrol edilebilecek konu var bir binada. Bunun illa ki bir tarafı eksik ya da yanlıştır. İsterse belediyedeki arkadaşlar gelir o eksikliği mutlaka bulur ve iskânı size vermez. Bugüne kadar devlette çalışan tüm bürokrat arkadaşlar attığı imzalardan hep sorumlu oldu. Bunun da etkisiyle belediyede çalışan belki iyi niyetli arkadaşlar bile imza atarken kırk dereden su getiriyor. Acaba atmadığı imzadan sorumlu olan bir yapı olabilir mi? Acaba iskan için veya ruhsat için bir değerlendirme kurulu gibi bir şey oluşabilir mi?

Ceketimizi alıp gideriz

HALİT DUMANKAYA (Dumankaya İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı):

Bir inşaata şantiye şefini mecbur koydunuz. Bir yapı denetimi, bir de şantiye şefi var. Şantiye şefi istifa edince yerine aynı işi görecek başkasını koyarsın. Halbuki bu yönetmelikte böyle değil, ruhsatları tamamen değiştireceksin, yeniden ruhsat alacaksın. Belediyeden zaten ruhsat alırken zorluk çekiliyor. Zaten bir inşaatta on tane, yirmi tane mühendis gelip gidiyor. Bu konuda şantiye şefliğine aynı yetkilere sahip kişi getirilir, ruhsatın arkasına şantiye şefi şu kişidir diye yazılır ve bu sıkıntıdan kurtulmuş oluruz. Tüketici Kanunu’nun 4. maddesine göre her satılan dairenin bedeli kadar ceza verilebiliyor. Kanun diyor ki karşındaki kişiye ya teminat mektubu vereceksin ya da sigorta edeceksin. Sigorta şirketleri buna yanaşmıyor. Bankaların da teminat mektubu vermesi mümkün değil, zaten başlarında BDDK var. İnşaat bir emtia değildir. Şu anda şirketimde müfettiş var. Gelecek en ufak ceza 98 milyon 650 bin lira. O da idare ediyor, hepsini keserse sermayeyi yüklenip gitmiş olacak. Bu durumda müteahhit ceketini alıp gitsin. Bakanlık da bunu biliyor, ama bir çare bulmuyor. Bir diğer problem yapı denetimi. Yapı denetimi projeleri imzalıyor, ondan sonra belediyeye gidiyoruz. Belediye de tekrar üstten aşağıya kadar uğraşıyor. Halbuki diğer ülkelerde yapı denetimi bunu tam denetler, ondan sonra belediye de harçlarını keser. Halbuki biz hem yapı denetime para veriyoruz hem de belediyede aynı bürokratik sıkıntıyı yaşıyoruz.

Sağlamlık estetikten önemli

EMİN SAZAK (Türkiye Müteahhitler Birliği Başkanı – Yüksel İnşaat CEO’su):

Libya, yurtdışında faaliyet gösteren müteahhitlerin toplam pazar payının yüzde 15′ini sağlıyordu. Olaylar, sektörü negatif etkiledi. Büyük zararlar söz konusu. Libya’da aşiretler arasındaki anlaşmazlık sebebiyle Ulusal Geçiş Konseyi’nin hükümet kurması zaman alacak. Bunun için de en az bir yıllık süreye ihtiyacımız olacak. Sayın Bakan yurtdışında müteahhitlik sektörünün daha fazla katma değer üretmesi için mühendisliğin ve teknik müşavirliğin yukarıya çıkarılması gerektiğini söyledi. Kesinlikle katılıyorum. Yalnız teknik müşavirlik sektörümüzün de gücünü biliyoruz, o yüzden öncelikli olarak yurtiçinde desteklenmesi gerekiyor. Bu arada yapı denetimi konusunun teknik müşavirlik kapsamına alınması önemli bir gelişme. Mesleki sorumluluk sigortasının mecbur kılınması şart. Teknik müşavirlik sektörünün mesleki sorumluluk sigortası yaptırmasıyla daha fazla gelir talep etme durumunda kalacaktır. İnşaatta kalite, dayanıklılık olmalı. Kalite, lüksü değil, dayanıklılığı tarif etmeli. Fakat altyapıda en önemli eksikliğimiz ergonomik, yani insan hayatını kolaylaştırıcı standartların kaliteye yerleşmesi. İmar kurallarını denetlemesi gerekenlerin zaman zaman standartlara aykırı hareket ettiklerini görüyoruz. Daha çok belediyelerden bahsediyorum. Ankara’da belediye arazisinin üzerine yapılmış olan bir bina. Rampanın üzerine temel çıkarılmış. Bunlar olurken sade vatandaşların bu uygulamalara saygı göstermesini nasıl bekleriz?

Kamu yararını tarif edelim

ALTAN ELMAS (Sur Yapı Yönetim Kurulu Başkanı):

İş geliyor hukuk düzenine dayanıyor. Toplum olarak, devlet olarak tazelenmemiz, yenilenmemiz lazım. Bir kamu yararı meselesi var, kökten ele alınıp düşünülmesi gereken. Kamu nedir, kamu kim, millet kim, devlet kim? Bunların oturulup uzun uzun konuşulması, yazılması lazım. Ve Ahmet’in, Mehmet’in yorumuna göre değişmemesi lazım. Nerede durmamız gerektiğini bilmeliyiz. Fakat bütün sistem bürokratik oligarşi üzerine kurulmuş, neresini parça parça değiştirirsek değiştirelim bir şekilde işler zemin bulmuyor. Biz bir binayı noktasına virgülüne kadar doğru yapsak bile binde birlik bir eksikten dolayı o binaya iskân alamayabiliriz. Bunun bir yaptırımı yok. Buna bir ölçü konulabilir. Denilebilir ki yüzde 5 eksiğiyle bir binaya iskân verilebilir. Bir inşaat ruhsatı almak için bilmem kaç yüz daire dolaşıp bilmem kaç yüz imza almamalıyız. Daha pratik daha basit, beyana ve güvene dayalı birtakım sistemler inşa etmeliyiz. Bu bürokrasi canavarından kurtulmalıyız. İmar planlarına bakarak bir arazi alıyoruz. O imar planlarına göre üzerine şu kadar metrekare inşaat kurulur. Şu kadar konut olur veya şu kadar ticari olur diye bir öngörü ile devlet bize tek taraflı bir beyanla bir imar durumu belgesi veriyor. Sonra inşaatına başlamak için ruhsat safhasına kadar bir sürü işlemden geçtikten sonra o arada o hak kaybolabiliyor. Devlet tek taraflı olarak o hakkı ortadan kaldırabiliyor; diyebiliyor ki biz buradaki tasarrufumuzdan vazgeçtik artık buraya bunu yaptırmıyoruz. Ortada bir hak zayiatı söz konusu oluyor. Bir şirket o imar planlarına bakarak o arsalara milyonlarca dolar paraları veriyor. Ve orada herhangi bir yaptırımı yok. Sadece mahkeme yolu açık. Mahkeme yoluyla da netice alabilirsiniz ya da alamazsınız. Bu konuda dile getirebileceğimiz en önemli konu, imar planlarının ve ruhsatların bir orta yolu bulunup kabul edilebilir bir çözümle müktesep hak haline getirilmesidir. Kentsel dönüşümle ilgili kat mülkiyeti kanununda yüzde yüz mutabakat gerekiyor. Halbuki bir apartman veya bir site ortak hukukun olduğu yerdir. Bir parselden daire alan bir insan ortaklık hukukuna dahil olmuş demektir. Ortaklık hukuku serbest mülkiyet gibi düşünülmemeli. Biz TBMM’de yüzde 66 ile anayasayı değiştiriyoruz, bir apartmanda oturanlar yüzde 66 ile niye değiştiremesinler, niye yıkamasınlar ya da yenileyemesinler?

Konut kredisi sınırlanmasın

EMRE ÇAMLIBEL (Soyak Holding CEO’su):

Sektörün koruyucusu olarak bütün bakanlıklar nezdinde önünü açacak kişisiniz. Yakın geçmişte Maliye Bakanlığı ile Merkez Bankası, BDDK gibi kamu kuruluşlarının Türkiye ekonomisinin geneline yönelik aldığı önlemler oldu. Beklentimiz, bunların mümkün olduğunca konut sektörüne uygulanmaması. Kredi büyümesinde yüzde 25 sınırını toplam hacim olarak BDDK ifade etmişti. Biz BDDK’dan konut kredileri konusunda esneklik ya da pozitif ayrımcılık istiyoruz. Çünkü konut sektörü cari açığa olumsuz etki eden bir sektör değil. İstihdamı artırır, Türkiye’nin sosyal bir ihtiyacı olan konut ihtiyacını gidermeye yöneliktir. Bir diğer husus, tapu harçlarıyla ilgili konut fiyatlarına yansıyan ve rekabet ortamında konut fiyatlarını indirmemizi engelleyen, maliyetleri artıran hususlar var. Bunlar konut fiyatının yüzde 5-10′larına kadar varabiliyor. Bu konular gündeme geldiğinde bizi desteklemenizi talep ediyoruz. Bu çalışmaların kayıt dışılığın azaltılmasına da faydaları olacaktır.